पचनाचे विकार

पंचकर्म उपचार:

१. वमन
२. विरेचन
३ स्नेहन स्वेदन

घरगुती उपाय:

१. पोटाला गरम पाण्याच्या पिशवीने शेकणे.

२. आल्याचा रस+लिंबाचा रस+साखर+सैंधव मीठ यांचे सकाळ/संध्या. चाटण घेणे.

 *पथ्य: नियमित कोमट पाणी पिणे, लंघन करणे, मुगाचे कढण, फळांचा रस, साळीच्या लाह्या खाणे.
* वर्ज्य: शिळे, जड अन्न, मैदाचे पदार्थ, तळलेले, मसाल्याचे पदार्थ, मानसिक ताण, जागरण, क्रोध टाळणे.

व्यायाम:

१. पृष्ट्रासन

२. कपालभाती

सेवा :

१. श्री स्वामी समर्थांची सेवा
(११ माळा श्री स्वामी समर्थ मंत्राचा जप व ३ अध्याय श्री स्वामी चरित्र ग्रंथाचे क्रमश: वाचन करावे).

२. ॐ शुं शुलधारिणीभ्यां नमः या मंत्राचा रोज सकाळ संध्याकाळ १५ मिनिटे नाडीवर जप करणे.

३. गायत्री मंत्र २४ वेळेस नाडीवर म्हणणे.

४. धुमावती तीर्थ घेणे.

५. आरोग्य यंत्र जवळ ठेवणे