चिखल्या
पंचकर्म उपचार:
१. विरेचन
२. मडथेरपी
घरगुती उपाय:
१. पांढरा काथ वस्त्रगाळ चूर्ण चिखल्यांवर लावावे. सफेद काथ चूर्ण चिखल्यांवर लावणे.
२. जाईची पाने वाटून मऊ पेस्ट चिखल्यांमध्ये भरावी.
*पथ्य: मूग, पालेभाज्या, ज्वारी, हलका आहार घेणे.
* वर्ज्य: आंबट, खारट, तिखट, तळलेले, शिळे, वांगी, गवार, वटाणा, हिरवी मिरची बंद.
सेवा :
१. श्री स्वामी समर्थांची सेवा
(११ माळा श्री स्वामी समर्थ मंत्राचा जप व ३ अध्याय श्री स्वामी चरित्र ग्रंथाचे क्रमश: वाचन करावे).
२. गायत्री मंत्र – २४ वेळेस नाडीवर म्हणणे.
३. शाबरी मंत्र ११ वेळेस नाडीवर म्हणणे.
४. महामृत्युंजय मंत्र – ११ वेळेस नाडीवर म्हणणे.
५. आरोग्य यंत्र जवळ ठेवणे.
